There's a surprise...

D'other day I was given my first proper translating task:
Gaeilge -> English.
And, sadly enough, I found it fascinating! It's very, very like editing. And I very, very much love editing. But it's got the extra dimension of having to move between languages. And is, therefore, more difficult. (= more fun!)

It's like when I used to do life-drawing in Art class and it'd be perfect...spot on... every time....... except that I'd always 'neglect' to include that pimple, or the squint in their eye, or the frizz in their hair. I'd tidy their eyebrows... once, I even reshaped someone's nose! Just slightly. Just enough for them to say "Oh wow.. that looks just like me! Actually, I look really pretty in it!"

Ha. Editing people. Maybe that's why I like make-up so much. (especially crazy stage/costume make-up)

I love editing. Love love love it. I have been offered a certain editing position in DIT that I'm not sure if I can talk about yet... actually, I might have mentioned it on here before... God, i hope not... woops... but, anyway, I'm VERY interested. Yes, I'll be in my final year. Yes, it's quite a lot of extra work. But it's paid! And it's what I love. And it's less hours spent in this place.

Yes, I'm still on Harcourt St... but it's Feidhliocht tonight and that's easca peasca. With free coffee and bikkies.

Like normal, day-to-day, English->(better)English editing, you have a lot of freedom to do what you like with the text, but are kinda-sorta-not-really obliged to show some sort of respect for the original writer's take on it. And I like to... usually... except with that irritating German Erasmus chick...

*****sidetrack story***** ^_^
I was overall editor of our class' first edition of the Liberty (March-ish '08). We only get one shot at it, I was the only one stupid/ballsy enough to shoot my hand up, and, by God, I made the most of it. Complete layout overhaul (because it was boxy and horrible and dim.. btw, they've used ours for every issue since... *grin*) Anyway; German girl. I assigned a sub to her article, and she came moaning to me that they'd done it wrong. I asked her to talk to them about it, not me, as I had MOST of the rest of the editing/layout to do and the "team" of 20-something had dwindled to about 6 (on a good day...) and we were WAY behind schedule. But, when she once again found them "unhelpful", she went to 2 (yes, two) different lecturers who red-penned the article like a Leaving Cert. Irish paper. Back she trotted to me, proud as punch: "See? Here? I was right. This is not edited properly." And (frustrated, stressed, and low on nicotine) I asked, flatly; "You want it edited properly?"
"Yes!"
Ok.
I cut it, from over 600, down to 200 words. It was a ridiculous story idea, written all wrong, terrible English (that we would have let slide as she was an Erasmus student, but, she said properly...), very little interest or point... and I made a concise, pleasant, easy-to-read piece out of it. Unrecognisable.

There. Edited. Properly.
******************************

And we're back!

In case you've forgotten what you're reading:

Translating. Like editing. Only harder.

It's almost got an element of mathsy problem-solving to it. You have to break it down, take it apart, make sense of it in your head, and get down to the root of what the person's saying. Then re-say it. In editing, you have a frame that you can follow if you like - and you usually needn't rewrite the whole thing.

But translating - it's amazing. Blank canvas. You can say things in a hundred ways. And, when you aimsigh the perfect one - it's very, very satisfying. You need to forget about the language you're translating from, and start with no distractions!

That's why i find English->Gaeilge MUCH harder.

That's what they had me doing today. I'll never be as good as I am with the reverse, because English rules in my head and always will, and all I'll create is an Irish version of what I want to say, and I'm not allowed touch the English either! (which can be frustrating)




Ah hell... I still love it...!



But any of my Saol na Gaeilge friends who talk about how there's money in translating, srl... It just seems soooo.....
I dunno if it's for me. I could do it all day - every day. But there are a LOT of things I COULD do all day, every day. I think I'd quite like it. And my Irish - and English - would improve beyond belief. But... what about all these other things I wanna do that are far more interesting and risky...?

Highlighting what's important...

Earlier, was in Galway bus station, queuing for a ticket, smacking my lips and preparing to say “Student single to Dublin”... Then I changed my mind. I am now in Limerick. (Which is a bit of a surprise even to me)

I like it! Good to be home. Home-Home, not Dublin-Home.. Home-Home’s where the heating works, and the fridge is always full, and there’s a big tv, and a house phone, and a dog.. It’s where my room is. I love my room. I still have my Lion King curtains up, simply because I LOVE the strange red hue they throw on my (densely teddy-bear-populated) bedroom every morning... then there’s those kickass posters to remind me of my “crap” (ie. awesooome) early music tastes..

I spent the week in the Connemara Gaeltacht to improve my spoken Irish and… know the funniest part?
I spoke less Irish this week than ANY other week since… I dunno… September of last year? Apart from perhaps Christmas time, and the week I spent in Virginia this summer.

It’s only recently occurred to me that most of the friends I’ve made since coming to Dublin have, or are involved with, An Ghaeilge. I work trí Ghaeilge. I live in Irish-language accommodation. Most of the texts, calls, and about 30% of all emails I receive, are as Gaeilge. As for a base/home/comfort-zone community type thing? Rather than my college campus, it's that old madhouse on Harcourt street!

The hell..? If you’d told me Irish would become this big a part of my life two years ago, I’d have laughed in your face.

I pulled a Des Bishop before Des Bishop pulled a Des Bishop. True, I had the advantageous 13 years of groundwork (not that it counts for much) and, true, my tv series wouldn’t have been half as entertaining (being a far, far less successful comedian)… but I still can’t get my head around how far I’ve come.



I was thinking back… trying to figure out how it all started… how I went from grumbling about how annoying Irish "The School Subject" was, to raving about how vibrant and fascinating Irish "The Language" was.

Y’know what started it all?

A free highlighter!

It was societies sign up week in my first year in DIT. September 2006. And all the college societies were desperately pleading their case to new members – vying for the firsties’ attention – waving bags of freebies. Great buzz.

Anyway, I spot the free highlighters immediately. I love highlighters – cannot study without them. Pink is the first go-over, then yellow over the pink, so I know that the orangey bits are all I really need. Then I rewrite orangey bits onto new page, highlight, take out the orangey bits, and repeat until all I have left is one page full of mismatched words that make no sense to anyone else, but are all I need to glance at going into an exam. Each one stands for a whole paragraph - or a whole chapter, sometimes!

Anyway, these were great ones. Dual-headed! Pink and Yellow! AAAAGH!

Over I went, and I was assaulted by the most chirpy, friendly, and impossible-to-understand person I have ever met. Dazzled by her incomprehensible Donegal Irish, I took everything she handed me and hurried away.

Ended up really liking the Irish Soc (Cumann Gaelach - in fact, I'm now its Chair..) When they text me saying there was a “Léamh scripte” (or something) on, I was like, oh how nice! They’re going to read a script to me! :)

I turned up. Roomfull of actors. Not a word of English being spoken. And I was handed a script. Uh oh.

Despite not even understanding the title of the play, and not being able to pronounce a single one of my lines correctly, I was offered a small part – I looked the part, apparently! (I was told this, smiled dimly, half-memorised what was said, had someone translate later, and was THEN delighted.)

Weeks, then months, of rehearsing, and going to the pub afterwards, straining to get the gist of the conversation… most of the jokes went over my head… most of what I said made no sense and made me look like an idiot. But.. I gradually got better.

I’m thinking of doing one of the TEG (Teastas Eorpach na Gaeilge) exams to see exactly what my standard is at these days. I have no idea (it’s been so gradual and mostly hit and miss-style learning) but I’m told I’m quite good. And I speak it every day these days. As much (or perhaps more) than English.





I actually.. sincerely.. utterly.. undoubtedly... did NOT miss the fucking internet this week. They HAD a computer room. I was there once. That was plenty.
I felt like I’d woken up.

And now… I’m back online. And have just wasted an hournahalf on facebook/twitter/gmail/here.

Enough! I may just go for a walk.

Pizza, pjs agus neart deatach gan tine…

Is fada ó scríobh mé as Gaeilge anseo – bilingual intentions kinda gone out the window! Ach tá gaelspell agam ar mo ríomhaire anois. Class. So nílim chomh buartha faoi bhotúin (now it’s just the grammar I’ll fuck up!)
Cá’ll an leabhair “Ceart Litriú” when ya need it, eh?

Ní dheachaigh mé abhaile go Luimneach an deireadh seachtaine seo. I ndiaidh bheith chomh traochta t’réis an seachtain a bhí agam, shochraigh mé fanacht. Níor fhág mé an teach ach faoi dhó ó tháinig mé abhaile ar an Aoine! An cóisir aréir (iontach, ach ró-ólta… def earned a slagging, which i'll recieve Tuesday…), agus an t-aon uair eile a bhog mé óm chathaoir ná cúpla uair a chloig ó shin, nuair a phioc mé suas mo pizza ó Godfathers’ … (Níl sé níos saoire é a phiocadh suas, ach seo an dara huair in as many oícheanta gur fuaireas pizza. Mar sin, shiúl mé, so I wouldn’t feel as guilty/lazy!)

D’fhág mé ráiteas ar mo Facebook aréir a bhí… ait go leor…
Aoife says “Your move…”

Huh?! Aisteach or wha? N’fheadar ceard faoi a bhíos ag smaoineamh… ‘raibh sé dírithe ar duine áirithe? Gach seans go raibh. *shrugs* Though I CAN hazard a guess…

Bhí sé deas am a chaitheamh sa bhaile. Dublin-baile, I mean, not fíor-home. Tá rudaí stormy go leor thiar faoi láthair… agus nílim ag déanamh tagairt ar bith don aimsir… Bhí mé ann an deireadh seachtaine seo chaite. Bhí sé aisteach… gach éinne ag fanacht orm teacht abhaile le mo bhreithiúnas a fháil… Haha… well, not really… scéal fada… ach tá cineál ról agam sa chlann ó chailleadh mo seanmháthair cúpla bhliain ó shin, agus, táim sásta glacadh leis, agus tagann sé chugam go nádúrtha… fós… is mór an brú orm é in amantaí, ar nós i gcás an seachtain seo chaite. Ick. Messy situation.

Sílim gur chabhraigh mé go mór le mo chuid ionchur… Ach, is leor sin. (Ionchur – what a bullshit word! Chum mise focail nua coicís ó shin – Cathairdhreach! Cosúil le Tírdhreach? Cliste, no?)

Gach focail ar domhain – bhí ar duine éigin teacht suas leo. Táim i gcónaí ag lorg bealaí nua rudaí a rá as Gaeilge… Bíonn daoine ag gearrán faoi “béarlachas” agus rl. Céard fiú an bullshit sin? I ndáiríre – úsáideann muid ar fad focail agus nathanna ó teangacha eile agus muid ag labhairt Béarla – gach teanga ar domhain, bíonn tionchar ar teangacha eile orthu. Cén dochar? Is meán cumarsáid í an Ghaeilge, agus teanga ar bith, agus caithfidh tú í a úsáid i do bhealach féin. Déan do rud féin leí. Aimsíonn tú do ghuth féin nuair atá go leor den teanga foghlamtha agat, agus SIN líofacht, nuair’s féidir do pearsantacht a chur trasna! Má theastaíonn uait nathanna cainte a úsáid, agus muna bhfuil a leithéid ann sa Ghaeilge, fuck it! Úsáid é! Má caitheann daoine “like” nó “just” isteach ina gcuid Gaeilge ó am go chéile, cén dochar? Agus muid ag labhairt i mBéarla, ní ró-mhinic a bhímid buartha faoi cúrsaí gramadaí – agus níl éinne chun léimt ort má deirinn tú rud éigin nach bhfuil i gceart – tá’s againn nach scríobhaimis riamh mar sin é!
Pé scéal é… tá an obair ag dul go breá… Sin atáim a’ rá agus táim stickin’ to it!

Ach, go hionraic, is aoibhinn liom an stuif atá á dhéanamh agam faoi láthair – go háirithe an láithreoireacht raidió agus an scríbhneoireacht. Tá an t-ádh dearg orm bheith ag obair leis an legendary Dusty Rhodes chomh maith!

Táim ag moilliú síos go mór, áfach… ag cailliúint luas go ró-thapaigh agus ag coladh isteach go déanach sna maidine… leath den am, is mar gheall ar an obair san oíche a tharlaíonn sé… leath eile, mar gheall ar an easpa fuinneamh atá orm, agus an easpa muinín atá agam asam féin faoi láthair… Frustrated liom féin as bheith chomh distracted, agus unfocused is atáim. B’fhearr liom smacht a choinneal orm féin – ach ní bhímse faoi smacht agam riamh agus is mór an pian sa tóin é… (go háirithe agus mé i mo TOTAL control freak go nádúrtha..hehe..)

Táim tuirseach – can’t shake it off! Ach tiocfaidh an fuinnimh ar ais chugaim… seo an gnáth-rud domsa… An iomarca caffeine b’fhéidir!
Tá a lán ar m’intinn… táim buartha faoin crap atá ar siúl sa bhaile… Ach tá rud eile nach féidir liom stopadh ag smaoineamh faoi go háirithe – and it’s under my skin and it’s really getting irritating. Ní féidir liom ach… cur suas leis, is dóigh…

No – time to cop on. Seachas bheith ag suí agus ag déanamh mion-anailís ar gach rud, nó ag ligint nach gcuireann sé isteach orm, bheadh mé níos fearr as má thógaim aicsean éigin!
Ach céard?

Níl aon rud mícheart – níor tharla aon tubaiste – ach táim just… strussed! ‘s níl fhios agam céard ‘tá uaim. Ar a laghad, níl mórán am agam a thuilleadh le bheith ag smaoineamh faoi! :)

Le foilsiu i "TOAST" (Irish nua DIT)

Ar an Luan, 17 Samhain, chuaigh cúigear mac léinn ó ITBÁC go hÁras an Uachtaráin le freastal ar thaifeadadh an "Presidential Lecture Series", sraithchlár trípháirteach de chuid RTÉ Raidió a hAon. Ar an lá rinneadh taifead ar an chéad dhá pháirt, a chraolfar ar an 30 agus 31 Nollaig ag 1.30i.n. Déarfainn go raibh thart ar 60 mac léinn ann ar an lá, a tháinig ó beagnach gach aon choláiste triú leibhéal sa tír, agus bhí daoine ann ó thíortha eile chomh maith atá ina gcónaí in Éirinn anois.

Mar dhuine de na daoine a roghnaigh ITBÁC, tá mé ag súil go mór le héisteacht leis! Ba chóir go mbeadh ITBÁC fíorbhródúil as an gcúigear againn agus as an ionchur luachmhar a thugamar don díospóireacht. Tá sé soiléir gur phioc na coláistí ar fad na daoine is neamhbhalbha agus is gníomhaí i saol an choláiste, agus go ginearálta bíonn mic léinn níos fearr nó dream ar bith eile ag teacht aníos le ceisteanna spreagúla, suimiúil agus cliste. Táim cinnte go bhfuair Joe Duffy (a bhí mar láithreoir ar an chláir) i bhfad níos mó ná mar a bhí sé ag tnúth leis!

Bhí beirt chainteoir ann ar an lá, ceann amháin do gach clár sa tsraith agus bhí deis againn ceisteanna a chur orthu agus ar an tUachtarán í féin. Bhí an bheirt chainteoir an-mhaith. Sa chéad pháirt labhair Martin O' Neill, captaen ar Aston Villa agus Éireannach ó dhúchas faoi 'Cad is Éireannachas ann?' (dár leis féin). Labhair sé go han-ionraic ar fad, ag tarraingt óna thaithí féin ag fás aníos sa tuaisceart. Nuair a thosaigh sé ag imirt sacair mar ógánach, mar shampla, níor ligeadh dó leanúint ar aghaidh lena chuid traenáil leis an Cumann Lúthchleas Gael a thuilleadh. Léirigh sé cé chomh mór is atá athrú tagtha ar an saol ó na laethanta sin. Léirigh sé cé chomh aisteach is a mhothaigh sé nuair a tháinig beirt Shasana chuig a theach chun agallamh a chur air roimh do bheith ina chaptaen ar Aston Villa. Chruthaigh sé íomhá siombalach go leor faoin bheirt fhear seo sa seomra suí leis agus an dhá phictiúir clasaiceach mar mhaisiú ar na ballaí - Pádraig Mac Piarais agus an croí rónaofa.

Bhí neart ceisteanna ag na mic léinn dhó, ach is í an tUachtarán a thug an freagra is fearr ar an cheist faoin chiall a bhaineann le hÉireannachas. D'aontaigh sí nach bhfuil an bhrí céanna ann inniu is a bhí san am atá thart. Ach, fiú i measc an domhandú, an galldú agus gach rud eile a bhaineann le sochaí nua-aimseartha se'againne, ní féidir linn dearmad a dhéanamh ar na mílte daoine i dtíortha eile atá fíorbhródúil as na fréamhacha atá acu, nó ag a gcuid sheantuismitheoirí as Éirinn. Tá brí éigin ag baint le sin – tá Éireannachas tábhachtach do na daoine sin, fiú anois nuair nach bhfuil sé chomh tábhachtach céanna do cuid againn in Éirinn, b'fhéidir.

Is é Pádraig Ó Ceidigh, Stiúrthóir Bainistíochta Aer Arann, a bhí mar chainteoir in dhiaidh am lóin. Labhair sé faoi chúrsaí eacnamaíochta na laethanta seo, agus cad is féidir linn a dhéanamh mar thír chun na fadhbanna ar fad a réiteach. Dúirt sé go bhfuil an todhchaí inár láimhe féin mar mhic léinn – tá an chéad chéim eile suas againne. Tá fiontraíocht agus nuálaíocht ag teastáil ón chéad ghlúin eile chun Éire a thógáil tríd na laethanta deacra dorcha seo romhainn amach. Mar chainteoir, bhí sé sármhaith, fíor spreagúil agus bríomhar. Labhair sé gan script nó rud ar bith aige ach é féin agus a scéal ionraic faoi conas a bhunaigh sé Aer Arann.

D'oscail agus dhún an tUachtarán an dhá chlár. Níor dúradh linn cathain a mbeadh an triú cuid den tsraith á thaifeadadh, ach nach cuma; bhí an lá fada go leor mar a bhí sé! Bhíomar ann ó mheán lae go dtí leathuair tar éis a cúig. Ach, fós féin, thaitin an lá go mór liom, agus is cosúil ó na rudaí a chuala mé gur thaitin sé le gach duine eile chomh maith. Ní raibh an lá crua ar chor ar bith, le sosanna fada, sólaistí áille, agus neart tae agus caife chun muid a choinneáil sásta. Bhí deis iontach againn labhairt le daoine ó choláistí eile chomh maith – tá fáilte den scoth san Áras!

Táim ar fucking buille!

Bhí mé i club an Conartha aréir, áit ina oibrím agus ina ólaim go minic… cuireadh déistin orm. An droch-attitude a bhíonn ag daoine áirithe!! Tá sé dochreidte!! Tuigim anois cén fáth go mbíonn an áit comh folamh na laethanta seo – áit a bhí dubh go doras chuille oíche fadó.

D’fhéadfach sé bheith ar nós croí-lár pobal na gaeilge i mBaile Átha Cliath. Áit compórdach, cáirdiúil, oscailte ina raibh daoine in ann gaeilge a labhairt agus a cleachtadh agus a fhoghlaim i suíomh gan brú, gan daoine daorbhreithiúnach nó ardnósach ag magadh futhu agus faoina neaspa gaeilge. Sin an cinéal áit inar cór don Club a bheith. Ach níl sé fecking mar sin ar cor ar bith.

Deirtear go bhfuil fáilte roimh duine ar bith leis an meon ceart, le spéis sa teanga agus cúltúr gaelach, le fonn an teanga a fhoghlaim. Daoine a dhéanann iarracht ar bith, cibé caighdean atá ar a gcuid gaeilge, ba cheart go mbeadh fáilte rompu agus cairdiúlachas á thaispeáint chun iad a mhealladh ar ais. Sin a cheap mise anyway!

Tháinig mo bhuachaill isteach liom aréir. Disléicseach atá ann agus mar sin bhí deacrachtaí uafásach aige le teangacha sa scoil. Comh maith le sin, tá fhios againn uilig nach n-éiríonn leis an bloody corás oideachas gaeilge a múineadh do daoine. Ach, bhfuil fhios agat, tháinig sé in éineacht liom chun casadh le na daoine a bhí mé i gconaí ag caint faoi, chun bheith in ann an áit atá comh speisíalta dhom a fheiceáil, agus tá sé dáiríre faoi dian-iarracht ceart a dhéanamh chun níos mó gaeilge a fhoghlaim. Níor iarr mé air teacht liom, bhí sé ag iarraigh teacht é fhéin. Agus dúirt mé leis, is cuma muna bhfuil an misneach nó an foclóireacht agat – déan iarracht agus beidh fáilte romhat. Tá gach éinne an-dheas agus an-sásta cabhrú leat.

Shuí sé liom, i measc na leaids. Bhí sé an-chiúin, agus tháinig cinéal panic air nuair a chuir duine ar bith ceist air. Ní raibh an muinín aige gaeilge a labhairt, ní raibh sé ag iarraigh béarla a labhairt. Bhí sé in ann cuid mhaith a thuiscint, ach d’fhan sé amach ón comhrá nuair nach raibh sé in ann é a thuiscint… bhí sé ag éisteach don chuid is mó; ag iarraigh é a lanúint.

Agus duine amháin… anois, ba mhaith liom a rá ar dtús go bhfuil (nó, do bhí..) ard-meas agam ar an té seo. Bíonn sé an-dheas de ghnáth... Sin an fáth gur chur sé iontas an domhain orm nuair a thosaigh sé ag magadh faoi m’fhear díreach ós a chomhair. Ag ceistiú ceard a bhí cearr leis. An éireannach é? Ag ceistiú cén fáth a raibh mé ag siúl amach leis ar cor ar bith! Breathnaigh, níl expression ar bith air.. ní féidir focal a thuiscint... haha..

Níos luaithe bhí sé ráite agam go raibheamar sa chúrsa Iriseoireacht céanna, ach bhí mé ag déanamh gaeilge leis agus é fhéin ag stadéir Fraincís. D’iarr an fearr seo air, cén fáth? Cén fáth nár roghnaigh tú gaeilge?

Bhí sé ag stadéir fraincís ó bhí sé sa bhunscoil, agus cheap sé go raibh sé níos éasca ná gaeilge – agus níl an mileáin air. Bíonn a lán daoine mar sin mar bhíonn na teangacha eile múinte i bhfad níos fearr sa scoileanna. Tá fhios againn uiliog sin. I mo laethanta scoile bhí i bhfad níos mó gearmánais agam i ndiaigh 6 bhliain á fhoghlaim ná gaeilge a bhí mé ag foghlaim ón céad lá sa naoinra. Bhí m’fhear ag iarraigh Iriseoireacht a dhéanamh, seo an cúrsa ab fhearr leis, phioc sé fraincís chun é a dhéanamh níos éasca dhó féin, agus bíonn deis dul thar lear ar taithí oibre comh maith má roghnaíonn tú sin. Ceard tá cearr le sin?

Tá blas an-láidir ag an fear seo so ní raibh m’fhear in ann é a thuiscint ar cor ar bith… fiú nuair a thosaigh na leaids eile ag gáire faoi comh maith... Cheap sé go raibh joke éigin ann nár thuig sé. Agus bhí. Faoi!! Ní raibh mé in ann an-chuid a rá leis an fear seo chun é a chosaint -- bhí mé scanraithe go dtuigfidh mo bhuachaill mo chuid gaeilge, ‘s go dtuigfidh sé céard a bhí ag dul ar aghaidh. D’imigh muid agus náire an domhain orm, agus lasmuigh nuair a dúirt mo bhuachaill gur thaithin an oíche go mór leis agus go raibh sé ag súil go mór le teacht ar ais, bhí mé ar tí pléascadh!!

Ní thuigim an seafóid sin! Bíonn pólannaigh agus francaigh agus chuille sórt daoine istig agus bíonn fáilte rompu, ach éireannach ag iarraigh gaeilge a fhoghlaim? Ha ha. Ní féidr leis an amadán seo muid a thuiscint. Ba cheart go mbeidh sé in ann. srl srl. Tá sé fucking ridiculous!! Cainteoir dúchais ag… fucking… “lording it over” duine atá tar éis teacht agus suí ansin agus bheith fágtha amach ón comhrá - ag iarraigh éisteach agus foghlaim. Gan a bheith ag cur isteach ar duine ar bith, gan a bheith ag labhairt béarla fiú!! Ní thuigeann an fear sin cé comh deacair is a bhíonn sé ar daoine a leithéid de sin a dhéanamh. Dhá bhliain ó shin nuair a thosaigh mé le Aisteoiri Bulfinn bhí mé díreach mar an gcéanna. An raibh daoine ag magadh fúmsa comh maith? Bhíodh mé i bhfad ró-náirithe teacht ar ais riamh arís dá mbíodh fhios agam sin!

An raibh daoine ag gáire faoi Seán Ó Riordán? B’fhéidir go raibh! Tá an-chuid daoine i saol na gaeilge nach cainteoirí duchais iad. Tá an dearcadh ag daoine áirithe go bhfuil sé ar nós fucking club eisiach nó rud éicint! Club le haghaidh daoine le gaeilge, a labhraíonn gaeilge le chéile, ag plé cursaí gaeilge, ag gearán faoi daoine nach labhraíonn gaeilge… B’fhéidir go mbeadh i bhfad níos mó spéis ag daoine é a fhoghlaim muna raibh an diabhal dearcadh sin ann!! Bíonn an eisciachas céanna le feiceáil i cuid de na Cumainn Gaelach sna coláistí – sin fáth mór nach mbíonn daoine le gaeilge lag ag iarraigh bheith páirteach leo, níl fáilte rompu! Conas gur féidir le daoine ón taobh amuigh an teanga a fhoghaim mar sin?! Conas gur féidir an gaeilge a cur chun cinn gan a pobal gaelach a mhéadú agus é a roinnt le níos mó daoine?

An seachtain seo chaite, bhíos ag obair taobh thiar den bar nuair a dúirt seanleaid liom go raibh sé ag caint le grúpa daoine ó Chonnemara nach raibh ag iarraigh teacht ar ais riamh arís mar: “níl san áit seo ach snobs” – níor dúirt duine ar bith Hello leo, fiú.

Bíonn fir barr ann a bhíonn ag éisteach le cheoil nó ag léamh gan aird ar bith a thabhairt de na chustaméirí, seachas pionta a chaitheamh amach chuchu ó am go ham.

Tá fhios agam go bhfuil daoine dena custaméirí agus den foireann atá béasach, fáilteach, agus ag iarraigh iomhá oscailte agus cairdiúil a chruthú don áit – bíonn an chuid is mó dóibh ar nós sin, actually!! Ach bíonn roinnt daoine nach labhraíonn le duine ar bith, seachas a ngrúpa féin, agus nach mbíonn fáilteach ar cor ar bith agus cuireann sé frustrachas orm!! Ní thiocfaidh na daoine seo ar ais! Ní thiocfadh mo fhear ar ais má insím dhó go raibh siad ag gáire faoi!

Tá an Conradh an-tábhachtach dom. Tá sé mar cuid mór do m’shaol anois. Munar féidir sin a roinnt leis, muna bhfuil fáilte roimhe, níl fáilte romhaim. Ní raibh sé just ag magadh faoi amháin, bhí sé á mo mhaslú comh mhaith. Níl sin ceart nó cothrom. Bhíos ag iarraigh saol na gaeilge a thaispeáint dó…. Seo saol na fucking gaeilge...

Deireadh le Ré

Tá an Club chun dúnadh taobh istig de bhliain. Táimid ag druidim chun deireadh le Ré an Conartha ar 6 Sr. Fhearchair. Cé nach chreidim féin go foil é, tá sé fíor... :(

Fuair mé post (eile!) ann. Thosaigh mé Dé Luain ag obair taobh thiar den bar (Aisteach – cleachtaithe le bheith ar an taobh eile!) Bhí mé ag iaraidh níos mó am a chaitheamh ann sula nimionn sé…

Tá an “auction” le bheith ar siúl ar an 15ú la Iúl. Cé go mbeidh na daoine sna hoifigí thuas bogtha amach go háiteanna sealadacha gan rómhoill, ní bheidh an club dúnta láithreach. Tá daoine ag rá go bhfanfaidh sé ar oscailt go dtí am na Nollaig. Tá obair na hoifigi le leanúint ar aghaidh, ach ní thugann sé sin mórán sólás dúinn… domsa. Táim croíbhriste!!

Ní dóigh liom go bhfuil ‘fhios ag duine ar bith cé comh fhada is a mbeidh an club dúnta, imithe, marbh... 3 bhliaina? 10 mbliaina? Go deo? Thóg sé tamaill fada an áit a chur le chéile sa bhealach ina bhfuil sé anois… Tá cuma “charming” air, agus céard faoi na truscáin álainn? An bhfuil aon áit stóras ar fáil go dtí go bhfuil áit nua socraithe?

Tá neart luaidreáin ag eitilt thart… An mbeidh go leoir airgid chun an Ionad mhór nua seo a cheannach? I measc an fhaitíos ar fad faoin spealadh eacnamúil atá tar éis teacht ar an tír, an é seo an am is fearr le bogadh? An mbeidh an airgead céanna le fail ón rialtais? An gheobhaidh siad preighis mhaith don áit? Táim scanraithe, sin an méid... Táim cinnte go bhfuil fhios acu cad tá ar bun acu – tá an cuma orthu go bhfuil.

Thit mé i ngrá leis an cathair nuair a tháinig mé go Baile Átha Cliath dhá bhliain ó shin, ach ‘sé an conradh an áit is fearr liom sa cathair, agus sa tír! An méid de stair atá ag baint leis an áit .. Tá sé treascrach… Tá pictiúirí taobh thiar den barr ón tréimhse ina raibh an áit in úsáid mar banc Sinn Féin fadó. Is breá liom an fhoirgneamh í féin – na tolláin faoi Áras Móibhi; na sean-shimléir; na síleálacha airde... Tá draíocht éigin san áit, nach bhfuil? Gach uair a théim ann, agus é ciúin, suimhneach... breathnaím thart ag smaoineamh. Dearfainn go mbeadh na mballaí in ann an-chuid scéalta a insint! Samhlaigh é!

Idir óg agus aosta, is cuma sa chlub. Tá beagnach gach éinne cairdiúl, cainteach, ag baint sult as an cumarsáid trí mheán na Gaeilge le daoine leis an suim céanna. Gach éinne ag iarraidh ár dteanga a usáid, agus a chleachtadh. Cuireann sé Cheers i gcuimhne orm!

Bíonn sé ar nós go bhfuil tú tar éis éalú ón cathair ar feadh tréimhse. Uaireanta i mbliaina nuair a bhí rudaí ag éirí ró-deacair orm – an brú ag méadú agus an cathair gnóthach ag tabhairt tinneas cinn dhom – bhí mé comh sásta i ndiaigh cúpla uair a chloig a chaitheamh ann. Fiú nuair a bhí mé ag obair thuas staighre ag cabhrú ag an fáiltiú – tá aitmaisféir san áit nach gheobhfá in áit ar bith eile…

Bhí mé ag caint le fear amháin aréir atá ag teacht ann le daichead bhliain anúas… Tá daoine eile ann gach seachtain, bíonn na mic léinn ann gach Máirt… bhraitheann an-chuid daoine ar an áit. It’s one of a kind! Cheapas go mbeidh sé ann go deo. Actually, chun an fhírinne a rá, níor smaoinigh mé riamh ar sin. I suppose I took for granted that it’d always be there.

An grá atá agam don Gaeilge, thug an club dom é, agus na daoine a bhíonn ag crocadh thart ann. Chas mé le cairde iontach ann. Chonaic mé taobh do muintir BÁC, agus do Tír seo, nar fhaca mé riamh roimhe. Spreag sé mé agus anois sé mo bhrionglóid ná a bheith ag obair sna meáin cumáirsáide Gaeilge as seo amach i mo iriseóir, nó scríobhneoir. Gaeilge agus Béarla.

Chas mé le lucht Aisteoirí Bulfinn sa chonradh. D’fhoghlaim mé mo chuid gaeilge leo –agus aisteoireachta!

…ag cleachtadh drámaíochta, ag ól, ag caint, ag pleichíocht… ag cóisirí, ag ceiliúradh cibé rud… Is cuimhin liom an chéad oíche leo – an léamhscriopta. Oh holy God! Ní raibh mé ach cúpla mhí sa coláiste, agus ní raibh mé i mo Uachtarán an Cumann Gaelach ag an am sin, mise á rá leat!! Ní raibh mo chuid ghailge go han-mhaith (bhí sé HOPELESS) agus bhí mé go hIOMLÁN caillte! Hehe... Fiú nuair a fuair mé “grind” sa bhliain deireanach sa mheanscoil, ní fuair mé ach B2 nó rud éicint… Sa scoil, bhí Gaeilge ró-dheacair dhom. Nó, sin a cheap mé!

Bhíomar ag léimh an scriopt (well, bhí mé ag iarraigh – ag stopadh ag gach dara focail chun “sounding out” a dhéanamh leis… Náireach!) Níor thuig mé teideal an drama (let alone an chuid eile de!) Níor thuig mé rud ar bith a dúradh liom. Bhí mé ag cogar istig i cluas mo chara (What did he just say to me…?)

Fuair mé páirt – bhí an cuma ceart orm don charactar! D’fhás mo chuid Gaeilge go tapaigh – bhí mé tar éis léimt isteach sa “deep end” agus níorbh ann ach dhá rogha (“snámh” a roghnaigh mé!)

Oibríonn an tumoideachas. Fuair mé tumoideachas ó lucht Bulfinn, agus ó Club an Conartha. Is aoibhinn liom bheith ann leis an cumann gaelach (MO chumann anois! Sin cé comh fhada is a tháinig mé!)

Gan an conradh, níl fhios agam cá mbeadh mé anois. Beadh mo Gaeilge i bhfad níos laige – I bhfad ró lag le bheith dáiríre faoi obair sna méain Gaeilge. Ní bheadh an post seo agam san Acadamh Ríoga na hÉireann don Samhraidh. Ní bheidh mé ag dul go Inis Oirr an deireadh seachtaine seo chugainn go dtí an Tionól Gaeltachta (le cairde ón conradh AGUS Bulfinn!)

Go bunúsach….. sé mo phointe ná, d’athraigh an Conradh (agus an Club faoi) mo shaol.

Beidh sé deacair slán a rá leis an áit, y’know?

Making your way in the world today
Takes everything you've got.
Taking a break from all your worries
Sure would help a lot.

Wouldn't you like to get away?

Sometimes you want to go
Where everybody knows your name,
and they're always glad you came.
You wanna go where people know,
people are all the same,
You wanna go where everybody knows
your name.

Setanta Murphy le Garret Keogh

"Setanta Murphy Part 1 - A Comedy In Which Nobody Dies"

Níor chaoinigh mé in amharclann riamh roimh sin ach, an Sathairn seo caite i Bewleys Cafe Theatre, bhí cupla deoir i mo shúile. Níor lean an léiriú ar aghaidh ach ar feadh daichead nóiméid nó mar sin de, ach ní fhaca mé dráma níos láidre nó níos cumhachtaí ná Setanta Murphy le fada agus bhí iontas orm go raibh sé in ann cur isteach orm comh mór sin. Is dóigh gur chur sé mo sheanmháthair i gcuimhne dom... Bean uasal a bhí inti... Cinnte... Agus í uaigneach ag druidim chun deireadh... Bhí a lán sniffles le chloisteáil ón lucht féachanna agus táim cinnte go raibh an cuid is mó dóibh ag smaoineamh ar duine áirithe comh maith!

Sa dráma, níorbh ann ach beirt charactair; Setanta é fhéin agus a sheanuncail. Bhí ar an seanfhear dul isteach i Nursing Home, agus dúirt sé: “It’s not what I expected at all. They’re all so old.” Agus é ceithre scór is deich mbliana d’aois é fhéin! Sé an radharc sin (an radharc dheireanach) an ceann is éafachtaí agus brónach sa dráma - dráma a bhí lighthearted go leoir taobh amuigh de sin. Gach uair eile ina raibh a chuid uaigneas á thaispáint dúirt an seanfhear rud éigin greannmhar, nó d’athraigh sé an ton i bhealach éigean, ach an uair seo bhí a chuid éadóchas comh láidir gur líon sé an amharclann bheag sin, agus bhog sé chuille duine a bhí istig ann. Bhí sé deacair breathnú air, fiú... agus na haisteoirí ag gol comh maith... Bhí eagla uafásach air roimh an áit - roimh an todhcaí sceirdiúil a bhí in ndán dó...

Sé seo an chéad oíche ina raibh an seanfhear chun fanacht san áit. Díreach landáilte, scanraithe, déistin air faoi stad an áit… Bhí an intercom ag rá go raibh ar cuairteoirí imeacht abhaile, ní raibh Setanta réigh chun fágail go foil, d’iarr súile an sheanfhear air: don’t go! Ach bhí an drama fineálta go deo – níor éirigh sé ró-maoithnach ar cor ar bith.

Bhí Setanta go han-mhaith. Luke Griffon a bhí sa pháirt. É ag caint leis fhéin don chuid is mó, agus ag samhlú é fhéin mar laoch. Chasamar lenár laoch agus é lasmuigh de doras an Nursing Home, agus tríd a chuid ramblings atá ar nós go bhfuil sé ag smaoineamh ós ard, fuair muid réamheolas éigin don scéal, agus don caractair Setanta agus an cineál duine a bhí ann. Sé Setanta an t-aon gaol atá fágtha ag an sheanfhear, ghlac sé an freagracht agus cé go bhfuil fustrachas air, déanann sé a chuid.

An-scríobhneoir é Garret Keogh, agus an-aisteoir é comh maith! Agus nílim just ag rá sin de bharr go bhfuil aithne agam air. Níl sé 90, obviously, ach bhí sé go hiomlán sochreidte agus rinne mé dearmad gur é fhéin a bhí ann (chabhraidh an feasóg bréagach le sin is dóigh!). Ar aon nós, I was blown away. Bhí an dialóg comh nádúrtha, ní chreidfeá é! Bhí nósanna agus tréithe éigsúla ag na charactair, bhí a bhfórsa bheatha féin acu, ar bhealach. Pearsantacht an-láidir a bhí ag an beirt acu, agus gné dhaonna nach fhéadfach cuma as an spéir, y’know? An argóint faoin radaitheoir a bhí briste, an comhrá ar an fón a d’fhéadfadh do chroí a bhriseadh... bhí an gaol eatharthu faoi straidhn uafásach agus bhí sé seo le chloistáil sa “banter” a bhí ag dul ar aghaidh, ach bhí teolaíocht idir an bheirt acu agus atrua ag Setanta don seanfhear agus bhí sin le feiceáil go soléire comh maith.

Níor chreid mé conas go raibh Garret in ann an réalachas seo a chruthú sna charachtair... Mar a tharlaíonn sé bhí an Seanuncail bunaithe ar a sheanuncail féin ar bhealach, agus thánaig an scéal as meascán de stair na teaghlach, eachtraí a tharla, agus ficsean. Suimiúil!

Déarfainn go mbíonn sé deacair ar daoine siad fhéin a shamlú ina tseandaoine... nó mar cuid de haoisghrúpa ar bith. Is furasta crá croí an charachtair a aithint i daoine áirithe a bhfuil aithne agam orthu. Thuig an lucht féachanna go ghortaíodh Setanta nuair a bhí air an seanfhear a thréigeadh san áit lofa sin.

Bhí an stáitse an-bheag, ní raibh ach prop nó dhó in usáid ag aon am amháin, ach ní raibh gá le aon rud eile. D’oibrigh an aisteoireacht agus an script le chéile, agus ní raibh rud ar bith eile ag teastáil...

Tá an “run” sin i Bewleys críochnaithe anois, ach tá Garret ag smaoineamh ar leath eile a scríobh (“Part 2”) agus a cur leis agus dráma lánfhada a dhéanamh as... Mollaim daoibh dul ag breathnú air. Corraitheach, greannmhar, an-thaitneamhach!

IFI Taispeántas Gearrscannáníochta

Cuireadh taispeántas gearrscannáníochta ar siúl ar an 19ú lá Feabhra san IFI i mBarra an Teampaill, Baile Átha Cliath. Líonadh gach suiocháin agus dhíoladh gach ticéid. Thug Alan Marr ón Bhord Scannán na hÉireann oráid roimh múcadh na soilse faoi scéimeanna nua atá bunnaithe acu, agus faoin milliún euro atá siad ag beartú do chomhlachtaí léirithe gearrscannáin sa bhliain 2008 .

Bhí ocht scannáin in iomlán, ach sheas an scannáin "Frankie" amach. Stiúirithe ag Darren Thompson, fuair sé an Gradam Absolut don Scannán Gaelach ab fhearr ag Féile Scannáin Corcaigh 2007.

Tá Frankie 15 bhliana d'aois agus ag súil le breith a linibh. Bíonn sé ag cleachtadh le babóg. Thréig a athair fhéin é ina hóige. Idir a bhlas láidir Bleá Cliathach, agus an tslí a insíonn sé an scéal go hionraic dúinn, faighimid pictúir den bhochtainis ina mhaireann sé.

Dhealraigh an scannán fíor-mhaith ón taobh amharcealaíon de. Tá radharc iontach ann le Frankie ina shuí ar tralaí i lár páirce, ag stanadh isteach i súille an bhabóig, tithe comhairle sa chúlra. Tá an chuma atá ar an aisteoir foirfe sa pháirt – súile caola, ach miongháire saonta.

Bhuaigh "An Créatúr", stiúirithe ag Peter Foot, Gradam an Lucht Féachanna ag an bhféile i gCorcaigh. Breathnaíonn an príomhcharactair siar ar a shaol, ach samhlaíonn sé é fhéin mar atá sé anois – fásta suas – sna radharcanna éigsúila. Níl a leithéid den scannán seo feicthe riamh. Caithfidh go raibh sé deacair ar an aisteoir ról an linibh a thógáil, agus d'éirigh le Robbie Sheehan bheith socreidte leis.

Tá sé lofa 'bheith ag breathnú ar breith an fhir fásta, leis an corda imleacáin agus gach rud eile le feicáil, agus scéal gruama atá ann – faigheann dreatháir Robbie lot inchinne. Ach casann an scéal go tobann tar éis barrchéim ollmhór agus d'fhagtar an lucht féachanna in iontas.

An Eye-Opening Visit to Belfast

At 9:30am, on Thursday October 25th, a group of students met with Jamie Ó Tuama of the Conradh na Gaeilge outside the League’s building on Harcourt Street, Dublin 2. Picket signs and flags at the ready, they were to drive to Belfast to protest outside the Department of Culture, Arts and Leisure.

This was in reaction to Minister Edwin Poots’ announcement the previous week where he stated there would be no Irish Language Act in the North, despite two public consultation processes showing an undeniable majority were in favour of its introduction.

As we entered Belfast, I noticed hundreds of small white stickers that read “GAEILGE” adorning almost every road sign. Jamie explained that this apparent vandalism is part of the ‘As Gaeilge Anois’ campaign. Run by a network of young Irish speakers between 18 and 30, it was inspired by similar campaigns in Wales, Scotland and the Basque country. It aims to draw attention to the lack of Irish translations on many road signs.

As we were passing, Jamie pointed out the site of HM Prison Maze where the hunger strikers of '81 were imprisoned. Landmarks like this one, and the radical graffiti on every corner on Falls Road, are just some of the many signs of beautiful Belfast’s turbulent past.

The Department building is situated quite centrally – right alongside the University of Ulster. Around forty protestors stood in its doorway chanting “Acht Gaeilge Anois!” and “Cearta Teanga Cearta Daonra!” Tacked to the walls were posters bearing “Mister Poots, Open Your Mind” and similar slogans.

To the delight of the primary schoolchildren, brought out by their teachers to represent Bunscoil Mhic Reachtain, a man dressed in a chicken suit arrived with a sign reading “Have Some Courage, Edwin!” Some older children had come from Meanscoil Feiriste, and couldn’t help but crack a smile as the chicken clowned around for the benefit of the cameras.

Ciarán Mac Giolla Bhéin, chairperson of the Irish language organisation, ACHT, agreed to an interview right on the scene and spoke with the conviction of a true Gaelgóir; “Both the Irish and British governments promised this Act would come in, yet Poots has now stated that he is not prepared to spend significant amounts of money on this sort of legislation.”

This promise was made last year as part of the St Andrews Agreement, an international agreement to enact Irish language legislation. It now seems this will not be fulfilled.

“In the first consultation process last year, 93% of those surveyed said they would be in favour of this legislation and of comprehensive rights-based legislation,” says Mac Giolla Bhéin. “Even though this dropped in the second process to 65% that is still a clear majority.

“You’re talking about thousands of people here! When they refuse to acknowledge these results, it’s not just the opinions of the Irish speakers they are disregarding, but everyone’s.”

Mac Giolla Bhéin insists all of Poots’ excuses can be discredited with ease. Many unionists have argued, however, that the Irish language has been politically hijacked by republicans, making it a deeply divisive issue. So is the real issue that people are nervous of bringing in any legislation to do with An Ghaeilge?

“Maybe, yes,” he says thoughtfully. “The opinion we have would be that there is much more than just a strong cultural aspect to it. The people who are against the Act are similar to those who laboured to keep the language under-foot in the past, and it was like that for hundreds of years.

“Many politicians in the North are of the opinion that they have to avoid the issue of the language. They are not happy to give any real place to An Ghaeilge and seem to endeavour to put blocks in its way – blocking Irish-medium education, the Irish-language media, and so on.

“We have to speak out, expressing our rejection of this negative attitude and our dissatisfaction with this bad work. It is sheer trickery on the part of the British government. They called for a consultation processes, then another because they wanted a different result, and also to buy themselves more time.

“This is by no means a case of Poots working on his own, the British government say that the language is a controversial issue and (the legislation) would not be accepted by both sides.”

That makes little sense. I point out that the Act merely gives people the right to have services through Irish provided to them – at their own request. Therefore what harm could it possibly do to non-Irish-speakers?

“Exactly,” beams Ciarán. “That is the way we see it and the way it is seen internationally from the point of view of human rights. If a community requests these services to be provided in a language other than English they should be entitled to that.

“Their biggest excuse, and main reason for breaking their word, is the issue of cost. But don’t they understand that an phobal na gaeilge pays taxes too? I pay taxes and I am basically paying them to ignore my requests, print more documents, and provide more of these services through English – and English alone. Personally, I don’t want my money spent in that way. It’s not at all fair.”

But will this demonstration make any real difference? “It will get peoples’ attention. It speaks clearly to the likes of Poots, saying that we find this treatment unacceptable and were distraught upon hearing the promised Act would not come about.”

“Politicians may fear it somewhat, but the consultation process further proved that many within the English-speaking community have a great respect for An Ghaeilge. Without that support we may well not have made the huge amount of progress that we have in the last few years.”

He pauses and fondly looks around as another round of “Acht Gaeilge Anois!” errupts from the small mob of activists. “Take those who are here protesting today. Some of them don’t have a word of Irish, but they can still understand that it has a great importance. They understand that its preservation is crucial, and are volunteering their time to come out here and defend it.”

The schoolteachers have begun to lead the young children away. Ciarán sighs and remarks, “We’ll keep working hard and trying again whenever we fail. Maybe, in thirty years’ time, if the Irish-speaking people of Northern Ireland are still denied their right to their language, these children might just be back here to protest again.

“The Irish-speaking community is a community that is no different to any other, and just as important. Sometimes we just need to have the courage to show people that. Nothing will ever be accomplished for An Ghaeilge without a lot of hard work and putting people under pressure.”

*class assignment*

An t Oireachtas i nDoire

7ú Samhain
An t Oireachtas i nDoire

Táim cinnte go raibh gach cuairteoir a bhí ag Oireachtas na Samhna i nDoire Colmcille seachtaine seo chaite tuirseach traochta tnáite ina dhiaidh. Cé go raibh a lán imeachtaí iontacha ag siúl i rith an lae ón 2-5 Samhain, bhí an chraic is mó ag an Oireachtas le fáil ag Club na Féile in Óstán na Cathrach. Pé áit sa chathair a raibh na cuairteoirí don Oireachtas ag taiscéal i rith an lae, tháinig siad le chéile um thráthnóna anseo.

Oíche i ndiaidh oíche bhí an áit dubh leis na mílte daoine idir an óg agus aosta - múinteoirí agus daltaí, léiritheoirí agus mic léinn, páistí, seandaoine, gaeilgeoirí, turasóirí agus foirne ceamara - lean siad go léir ar aghaidh ag ól, ag canadh agus ag damhsa go dtí timpeall a trí ar maidin gach lá, agus iad go léir ag déanamh fíoriarracht an Ghaeilge a bhí acu a labhairt.

D'osclóifear an Féile go hoifigúil le ceolchoirm iontach tráthnóna Dé Céadaoin. Cuirfear i láthair é mar cabaret le hoidí agus mic léinn ó Chlár Oideachais Ealaíne Bhláthanna. Bhí amclár an tOireachtas lán le himeachtaí de gach saghas - sport, damhsa, ealaíon, litríocht, na meáin cumarsáide, ceol, cultúr - go dtí an lá deireanach. Oíche Dé Domhnach bhí Aifreann an Oireachtais ar maidin, Comórtas Iománaíochta na gClubanna sa meánlae agus Seirbhís Eacúiméineach um thráthnóna. Chríochnaigh an féile le tradisiúntas, agus meas do stair ár gcúltúr agus a tslí a mbíonn sé fite fuaite lenár gcreideamh.
Bhí An tOireachtas ar siúl i nDoire don chéad uair riamh ó bunaíodh an fhéile in 1897. Bhí fáilte roimh gach duine i rith an Oireachtais, ar aon nós bhí tairbhe iontach le baint ag an eacnamaíocht áitiúil as an ocáid agus ar a laghad €3 mhilliún sa bhreis á chaitheamh sa chathair.

Bhí gach leaba sa cheantair lán, ach bhí sé an-deacair lóistín a fháil sa cathair féin go háirithe. Sílim go raibh pócaí na dtiománaithe tacsaí comh lán freisin, le daoine ag dul timpeall gan aon dóchas sna busanna (nach raibh iontach sábháilte, chun an fhírinne a rá) agus iad ag fanacht lasmuigh den cathair.

Ba é an comórtas damhsa ar an sean nós ceann de na himeachtaí laethúla a bhí ar siúl. Ba chuid suntais é gan dabht agus é beo ar an aer óna trí a chlog tráthnóna Dé Sathairn. Bhí daoine chomh hóg le seacht mbliana d'aois agus roinnt eile ag damhsa le trocha bliain anúas ag glacadh páirte, ach síos tríd na haoisghrúpaí bhí an caighdeán damhsa dochreidte go hiomlán. Bhí sé soiléir ón mbualadh bos agus ón mbéiceach go léir gur bhain an lucht féachana an-taithneamh as an taispeántas.